Đong đếm một số cách tổ chức CSS

1368

Không biết đó giờ bạn thường viết CSS như thế nào nhỉ? Dạo trước mình thường viết theo bản năng, cần selectors nào thì thêm selectors đó vào, lâu dần nghiễm nhiên nó trở thành một thói quen. Và rồi phải thừa nhận một điều rằng việc quản lý CSS rất khó.

Hồi đó thì vẫn chưa được khai sáng gì đâu, mình đã chắp vá tạm thời bằng cách chia cả file styles to thành các phần theo từng pages bằng comment trong CSS dạng như thế này:

/* HOME PAGE - styles for home page */
.home { background: teal; }

/* PRODUCT PAGE - styles for product page */
.product { background: white; }

Đừng hiểu nhầm nhé ! Cách này chẳng có gì sai cả, thế nhưng cảm giác nó vẫn chưa hiệu quả lắm nhỉ? Rõ ràng là chúng ta luôn muốn hướng tới một mục tiêu: HTML is smaller & CSS is more manageable mà 🙄🙄

Trước khi tạo ra các CSS native scoping mechanism qua các CSS preprocessorsnhư SASSLESS & Stylus, để khắc phục các vấn đề về manageable và scalable, các CSS methodologies chính là giải pháp của chúng ta !

Hãy cùng nhau tìm hiểu về một số các CSS Methodologies nhé ^^

BEM

Ý tưởng

BEM chỉ ra vai trò & mối quan hệ giữa các elements qua các quy ước đặt tên selectors.

BEM stands for BlockElement & Modifier.

.block { }
.block--modifier { }
.block__element { }
.block__element--modifier { }
Class-naming convention:
BEM’s key elements Ý nghĩa Ví dụ
Block Một khối, thành phần độc lập có ý nghĩa riêng menuheader,…
Element Một phần tử của một khối không có ý nghĩa độc lập và được gắn kết về mặt ngữ nghĩa với khối đó menu itemheader title,…
Modifier Một lớp được sử dụng trên một khối hoặc phần tử có ý nghĩa về UI hành vi. disabledhighlighted,…

Ví dụ

<form class="loginfrm loginfrm--errors">
    <label class="loginfrm__name loginfrm__name--error">
        <input type="text" name="name" />
    </label>
    <button class="loginfrm__btn loginfrm__btn--inactive">Join DevNotes</button>
</form>

Nhận xét

Mình đặt tên các class theo BEM trông có thể khá dài dòng, song, nhìn vào đó ta dễ dàng biết được vai trò của chúng và kiểm soát specificity rất tốt, tránh việc cascading trong CSS.

Hơn nữa, khi chúng ta sử dụng một số pre-processors như SCSS cũng được hỗ trợ parent Selector(&) để viết styles một cách linh hoạt hơn:

.loginfrm {
    &--errors { }
    &__name {
        /* ... */
        &--error { }
    }
    &__btn { }
}

Wow, BEM ngon lành cành đào quá nhỉ ^^

Tuy nhiên, BEM cũng có những vấn đề của riêng nó. Theo cá nhân mình, khi làm việc với BEM, đôi khi cần kha khá thời gian để cân nhắc về ngữ nghĩa (ý mình làsemantics-class chứ không phải sematic tag nhé ^^):

Block này nên đặt tên là gì? Thành phần con của nó có nên là element hay là một component khác? Rồi element này nên có tên chi chi? onetwo, hay three =)))

Hơn nữa, class name đặt tên theo BEM thường đi đôi với HTML structure mà nó được sử dụng, dẫn đến trường hợp khi refactor code, muốn chuyển sang một component mới tổng quát hơn, chúng ta cần thời gian để đổi cái tên khác cho hợp lý.

Mà rõ ràng là sematic class không đem lại hiệu quả cho crawlers khi quét & đánh giá trang web mà chúng chỉ có giá trị với developers để dễ hiểu code của nhau thôi, và giá trị mà khách hàng mong muốn lại là thật giống với thiết kế nhất !?!

Như vậy thì còn cách nào khác không nhỉ? 🤔🤔

Atomic

Ý tưởng

Khi dự án scale to dần lên, nhiều component xuất hiện đồng nghĩa với kích thước file CSS ngày càng to ra. Đáng buồn là, không phải tất cả CSS được server gửi xuống cho client sẽ thật-sự-được-sử-dụng trong trang.

With Atomic CSS, a separate class is created for each reusable property.

Atomic CSS là cách ta tạo ra các class-riêng-biệt định nghĩa cho từng-quy-tắc-CSS, tên class thường là dựa vào properties – values.

Ví dụ

Thông thường:

<button class="btn btn--secondary"></button>

<style>
    .btn {
        color: blue;
        padding: 10px;
    }
    .btn--teal {
      color: teal;
    }
</style>

thì với Atomic CSS:

<button class="text-teal p-10"></button>

<style>
    .text-teal {
        color: teal;
    }
    .p-10 {
      padding: 10px;
    }
</style>

Nhận xét

Atomic CSS không-mô-tả-ngữ-nghĩa-của-phần-tử, điều này có thể làm ta thấy một núi HTML khá rối nếu như áp dụng nhiều styles cho elements dạng:

<button class="text-xs font-semibold rounded-full px-4 py-1 leading-normal bg-white border border-purple text-purple hover:bg-purple hover:text-white"> Cảm ơn bạn vì đã kéo tới tận đây :") </button>

Thế nhưng điểm nổi bật là Atomic CSS giúp chúng ta tránh được vấn đề casscading CSS qua CSS specificity & tái sử dụng chúng được ở nhiều nơi.

Cho tới thời điểm viết bài viết này, có rất nhiều Atomic CSS Frameworks/Repositories phổ biến có thể kể tới như Tailwind CSSTACHYONSBasscss, etc.

Atomic vs. Functional vs. Utility-first

Atomic CSSFunctional CSSUtility-first CSS – Bạn đã bao giờ thoáng nghe qua 3 thuật ngữ này chưa?

Có lẽ đầu tiên mình nhờ chị Google translate một chút nhỉ?

Functional CSS là CSS theo chức năngAtomic CSS là CSS theo nguyên tử (mình hiểu là từng element)Utility-first CSS là CSS dựa trên các tiện íchCả 3 thuật ngữ này đều dùng chung cho một cách viết CSS nhé.

Mình lưu ý như vậy là bởi vì nếu bạn thử search từ khóa Atomic CSS thì kết quả đầu tiên sẽ là một thư viện cùng tên của Yahoo!, hoặc trường hợp khác có thể nhầm lẫn sang khái niệm Atomic Design. Khi mới đầu tìm hiểu, mình đã bị những cú lừa như vậy nên muốn chia sẻ lại 😹😹

Okayy, chúng mình đi vào CSS methodology tiếp theo nhé ^^

OOCSS

Ý tưởng

OOCSS stands for Object-Oriented CSS.

OOCSS has 2 main ideas separation of:

  • Structure from skin
  • Container from content

 Focus on flexible & reusable components, each doing one thing well

Nghe thì hơi trừu tượng chút, xem qua ví dụ để hiểu rõ hơn nào:

Ví dụ

Thông thường:

#widget {
  width: 200px;
  border: solid 1px #ccc;
  background: linear-gradient(#ccc, #222);
}

#box {
  overflow: hidden;
  border: solid 1px #ccc;
  background: linear-gradient(#ccc, #222);
}

Widget & box mặc dù có một số styles chung nhưng đang được định nghĩa trong Id selectors. Chúng ta sẽ sửa như sau:

.widget {
    width: 200px;
}

.box {
    overflow: hidden;
}

.skin {
    border: solid 1px #ccc;
    background: linear-gradient(#ccc, #222);
}

Mình vừa chuyển chúng thành các Class selectors, các styles chung được định nghĩa trong .skin để có thể dùng chung và được tái sử dụng sau này.

Xét một ví dụ khác, với một tiêu đề trong header:

#header .title {
    font-family: Arial;
    color: teal;
    font-size: 2em;
}

Và rồi xuống tới footer thấy một tiêu đề có style tương tự vậy nhưng size chữ bé hơn xíu, thế là đầu nhảy số luôn, thêm ngay vào phía dưới:

#header .title, #footer .title {
    /* ... */
    font-size: 2em;
}

#footer .title {
    font-size: 1.5em;
}

hay thậm chí là:

#header .title {
    /* ... */
}

#footer .title {
    /* Dublucate above styles for fontsize, font-family, color */
}

Trong ví dụ trên, .title – một descendant selector không thể tái sử dụng được, vì nó phụ thuộc vào container chứa nó (trong trường hợp này là #header và #footer). Thật không ổn chút nào đúng không? 🤨🤨

Nhận xét

Như đã trình bày phía trên, một trong những mục tiêu của phương pháp OOCSS là giảm việc trùng lặp các bộ property: value trong các selectors (separation of structure from skin).

Hơn nữa, OOCSS đảm bảo việc selectors không phụ thuộc vào container, có nghĩa là, chúng hoàn toàn có thể được tái sử dụng ở bất cứ đâu, bất kể structural context nào (separation of container & content)

 OOCSS is so DRY ^^

SMACSS

Ý tưởng

SMACSS stands for ScalableModular & Architecture for CSS.

Với SMACSS, chúng ta tổ chức CSS thành các categories:

Category Description Selectors
Base Gồm các styles mặc định được sử dụng trên toàn bộ trang web Type, attribute selectors (h1diva, etc)
Layout Gồm các styles liên quan tới các layout cấu trúc trong một trang web Containers, the grid (layout-headerl-footer, etc)
Modules Gồm các styles của các reusable components search-formsocial-mediacall-action, etc.
State Gồm các styles cho các thành phần ở một trạng thái, ngữ cảnh cụ thể (chấp nhận !important flag) is-hiddenis-highlightedis-active, etc.
Themes Gồm các styles cần thay thế khi người dùng trigger một context khác Từ Nomal theme chuyển sang Christmas theme, etc.

Nhận xét

Cá nhân mình, khi làm việc với SCSS/less, mình chia ra thêm 2 file nữa:

  • _font: Chứa tất cả các font chữ cần dùng.
  • _variables: Chứa các biến như main-colorfont-size,main-space, etc.

Sau đó, trong main.scss thêm các file này vào:

@import '_fonts';
@import '_variables';
@import '_base';
@import '_layouts';
/* ... */

và compile ra một file css duy nhất để import vào html.

Others

Với ý tưởng chia styles thành các file riêng biệt như vậy chúng ta không chỉ được thấy qua SMACSS mà còn có thể kể tới các phương pháp khác như MCSS:

MCSS is Multilayer CSS.

Nếu SMACSS chia CSS theo categories thì MCSS chia CSS theo từng lớp layers:

Layers Đặc điểm Ví dụ
Zero/Foundation Reset styles của trình duyệt reset.css hoặc normalize.css
Base Gồm các styles liên quan đến các thành phần sử dụng nhiều nơi buttonsinput fields, etc.
Project Gồm các styles cho một số modules riêng biệt
Cosmetic Gồm các styles chỉ liên quan & ảnh hưởng tới UI, KHÔNG có khả năng phá vỡ cấu trúc layouts colors & non-critical indents

Để đi sâu vào kiến trúc của nó, bạn có thể tham khảo thêm trên Trang chủ của MCSS nhé ! Tiếp theo chúng ta sẽ tìm hiểu một CSS methodologies mà mình thấy lạ lùng nhất 😄😄))

AMCSS

Ý tưởng

AMCSS stands for Attribute Modules for CSS.

AMCSS là một kỹ thuật sử dụng HTML attributes và values của chúng để style cho các elements(thay vì các class).

Ví dụ

Giả sử ta có một button:

<div class="btn btn--large btn--teal">haodev.wordpress.com</div>

Convention-based của BS với một button: 'btn' class + class prefixed by 'btn'. Một vài ý kiến cho rằng trông vậy khá rườm rà cho html.

Như vậy, với AMCSS đoạn code trên được sửa đổi thành:

<div hao-btn="large teal">haodev.wordpress.com</div>
<!-- HOẶC -->
<div hao-btn-large hao-btn-teal">haodev.wordpress.com</div>

Lúc này, chúng ta sẽ CSS theo các attributes(đó là lý do phương pháp này có tên là Attribute Modules for CSS)

[hao-btn] { }
[hao-btn~="large"] { }
[hao-btn~="teal"] { }

Lưu ý

NAMESPACE (haodev) được recommend làm prefix trước ATTRIBUTE_NAME(btn) để tránh trường hợp trùng lặp với HTML attributes mặc định của HTML tag(names collisions).

Kết

Vậy là chúng ta đã điểm qua một vòng BEMAtomicOOCSSSMACSSAMCSS rồi nè 😄😄. Ngoài những CSS methodologies kể trên thì còn rất nhiều các phương pháp khác bạn có thể tham khảo thêm như Systematic CSSFUN, etc.

Các CSS methodologies dù có những ý tưởng khác nhau trong cách quản lý CSS, song, mục tiêu chung vẫn là để quản lý CSS hiệu quả, dễ dàng maintain. Hơn nữa, việc tránh lặp code cũng giúp giảm kích cỡ files CSS, tăng tốc độ tải của trang giúp trải nghiệm người dùng tốt hơn ❤

Cái nào cũng hay, vậy hay nhất là cái nào?

Hmm…

Rõ ràng là các CSS methodologies chỉ là tham khảo, KHÔNG PHẢI LÀ QUY TẮC. Chúng ta hoàn toàn có thể sáng tạo ra một concept riêng dựa trên chúng sao cho phù hợp với project và convention chung của các thành viên trong teamCá nhân mình thích cách kết hợp giữa ý tưởng của OOCSSnaming conventions theo BEM và tổ chức các files theo SMACSS 

Có thể bạn quan tâm:

TopDev via Viblo

Bạn có hay copy paste từ Stackoverflow dùng mà không suy nghĩ không?

View Results

Loading ... Loading ...